Onze zesde communitydag: een brede linkse beweging opbouwen begint op straat – zelfs als het warm is!
Afgelopen zondag 31 mei was het weer tijd om bijeen te komen in Utrecht voor onze communitydag. Op deze zomerse dag hadden we het over onder andere de vraag hoe we een brede linkse beweging opbouwen, met unieke perspectieven van Jacob Boersma, Kauthar Bouchallikht en Shila Ishwardat. Daarna spraken we met Lisa Westerveld over migratie: waar het eigenlijk té veel over gaat, en waar rechtse frames alle ruimte krijgen. Na een workshop te hebben gedaan waarin we in groepjes aan de slag gingen met het “kleurklasse narratief”, namen Paul Smits en Nassreddin Taibi ons mee in de wereld van de Europese politiek: want aan welke groep/fractie moet PRO deelnemen? Lees hier allemaal over in deze uitgebreide terugblik!
Een brede linkse beweging?
Overal binnen PRO lijkt het te gaan over hét (bijna mythische) doel van de nieuwe partij: het worden van een brede linkse beweging. Als LinksBoven juichen we dit doel natuurlijk heel erg toe, maar niet zonder kritisch te blijven op de concrete invulling hiervan. En wat betekent het nu eigenlijk precies? Hoe worden we een ‘brede linkse beweging’ en wat houdt dat eigenlijk in binnen het huidige Nederlandse politieke klimaat? We nodigden Jacob Boersma uit, die samen met Madeleijn van den Nieuwenhuizen (beide woonachtig in Amerika) in dit opinieartikel schreef over het broodnodige vijandbeeld dat links nodig heeft. Jacob had in zijn krachtige speech voor het LinksBoven-publiek over het worden van een brede linkse beweging drie lessen: racisme los je niet op door middel van (slechts) moraliseren, economische en culturele thema’s zijn inherent verbonden aan elkaar én elke brede beweging moet democratisch georganiseerd worden.
Aansluitend op Jacobs speech was er een vlammend panel waar ook Kauthar Bouchallikht en Shila Ishwardat bij aansloten om het te hebben over de brede linkse beweging. Shila vertelde over de noodzaak van het verbinden van economische en culturele thema’s door meer uitleg te geven over het kleurklasse narratief (hier komen we later nog op terug!). Ook had ze een krachtig betoog voor meer liefde voor de mensen om ons heen: op die manier kun je mensen in hun waarde laten en gaan we af van het structurele wij/zij-denken dat zo diep verankerd zit in onze samenleving. Ook riep ze de mensen met veel privileges op om altijd mensen te blijven aanspreken op discriminerend gedrag. Kauthar vulde aan dat het voor bewegingsopbouw essentieel is om ook de straat op te gaan. Mensen binnen linkse groepen hebben vaak de neiging om in een zaaltje te gaan praten over de problemen die opgelost moeten worden, maar bewegingsopbouw begint op straat: meet the people where they are. Ook werd er kritisch gesproken over de sporadische manier van campagne voeren: vinden we het gek dat mensen niet op links stemmen als we ze alleen benaderen wanneer we stemmen nodig hebben? Kauthar riep op tot een permanente campagne die mensen ondersteunt, in goede én slechte tijden. Misschien dat we hiermee de eerste verkiezing geen stemmen halen, misschien de tweede ook niet, maar misschien is het uiteindelijke doel ook niet politieke macht, maar het voorzien in basisbehoeften en het ondersteunen van gemeenschappen.
Tot slot ging het over het democratisch organiseren van een beweging. Er werd kritisch gesproken op de manier waarop PRO nu democratie ingericht. Jacob benadrukte dat ledendemocratie gaat om gelijkwaardigheid en dat de partijleiding juist ook macht uit handen moet durven geven om echt democratisch te handelen. Kauthar benoemde dat je ook democratie soms moet afdwingen, als het er gewoon echt niet van komt, en maakte een lief compliment naar LinksBoven voor het afdwingen van deze democratie!
Panel met Sipan Kelani en Lisa Westerveld
Na het panel over de brede linkse beweging gingen Sipan Kelani van Young & Spicy in gesprek met Lisa Westerveld, Tweede Kamerlid van PRO. Lisa’s portefeuille is sinds de nieuwe termijn asiel en migratie, dus was het des te belangrijker om hier met haar over in gesprek te gaan.
Lisa gaf aan dat asiel en migratie het debat te veel domineren. Maar tegelijkertijd is er slechts één commissiedebat per jaar over de GGZ, waar Lisa ook woordvoerder op is. Lisa benadrukt het belang van niet meegaan in het beeld dat migratie het belangrijkste thema is, en zegt dan ook regelmatig nee tegen talkshows die haar uitnodigen om het over migratie te hebben. Er zijn veel rechtse partijen die willen dat het enkel over migratie gaat, en wijzen een schuldige aan. Er zit een verdienmodel achter. Rechtse politici kozen er bewust voor om de begroting voor asiel te verlagen, zodat ze kunnen klagen wanneer er weer meer geld of een noodopvang moet komen.
Sipan observeert dat extreemrechtse demonstraties vaak gebruik maken van omgekeerde moraliteit: ze noemen hun demonstraties bijvoorbeeld “vrouwenmars” of “kindermars” wanneer het gekeerd is tegen een AZC, waarmee ze vrouwenrechten en kinderrechten kapen. In Den Haag ziet Lisa ook deze hypocrisie: een aanvraag voor een debat over vrouwenrechten wordt juist weggestemd door rechts, terwijl rechtse partijen er als de kippen bij zijn om verkrachting en femicide in de schoenen van migranten te schuiven.
Over het Europese migratiepact vertelt Lisa dat Pro die heeft geprobeerd af te zwakken. Het pact zelf staat immers ook in ons eigen programma. Maar het lukte niet om elementen eruit te halen die de situatie van kinderen en ongetrouwde homostellen (die niet konden trouwen in het land van herkomst) onacceptabel maakt. De politieke tendens lijkt te zijn dat alles telkens nóg strenger moet. En de discussies gaan belangrijke aspecten uit de weg, zoals het voorkomen van oorlogen en het belang van ontwikkelingssamenwerking, zegt Lisa. Het gaat ook te veel over asiel en te weinig over arbeidsmigratie. Dat is omdat de VVD en BBB geen baat hebben bij een gesprek hierover, aangezien zij profiteren van arbeidsmigratie. Het hele onderwerp is volgens Lisa ook een voortdurende discussie binnen de partij. Linksboven is natuurlijk een van de groepen die deze discussie ook aanzwengelt, aangezien we ontevreden zijn over het partijstandpunt: wat Lisa zegt over rechtse partijen, zien we terug in onze partij zelf. Steun voor een migratiepact had niet in ons programma moeten komen.
Kleurklasse in de praktijk!
Na het panel over het organiseren van een brede linkse beweging gingen we allemaal zelf aan de slag met het kleurklasse narratief. Aan de hand van het werkblad en de theorie van Stroomversnellers gingen we aan de slag met een eigen campagneboodschap vanuit het kleurklasse narratief. Nog een korte samenvatting over het kleurklasse narratief: dit narratief is een manier om gedeelde waarden en belangen te benadrukken, ondanks eventuele (geconstrueerde) verschillen. Op deze manier kunnen we effectief tegenwicht bieden aan de zondebokstrategie van rechts. De stappen zijn als volgt: begin met een gemeenschappelijke waarde, omschrijf de identiteit van je doelgroep, benoem specifiek het probleem en wie het probleem veroorzaakt, les de verdeel-en-heers strategie bloot en schets het ideale toekomstbeeld. Het klassieke voorbeeld hiervan is blootleggen dat het recht op wonen (gemeenschappelijke waarde) voor alle mensen (doelgroep) niet in het gedrang komt door vluchtelingen (verdeel-en-heers), maar door pandjesbazen (probleemveroorzaker).
Iedereen ging in groepjes van vijf enthousiast aan de slag met het kleurklasse narratief, om samen een inclusieve campagneboodschap te bouwen die effectief te gebruiken is tegen de zondebokpolitiek van extreemrechts. Enorm veel verschillende onderwerpen kwamen voorbij. Zo werd er gesproken over kinderarmoede, LHBTQIA-inclusie, gemeenschapszin, de woningcrisis en de klimaatcrisis. De woningcrisis werd verbonden aan de enorme lobby van de landbouw, waarin stad en platteland tegen elkaar uit worden gespeeld waar de landbouwlobby van profiteert. Op verschillende plekken werden de grootaandeelhouders tot vijandbeeld gemaakt, samen met de fossiele industrie, extreemrechtse politici die haat en angst zaaien en en corrupte elites die mensen uitpersen voor eigenbelang in plaats van te investeren in het collectief. Het kleurklasse narratief was soms moeilijk om gelijk te concretiseren, maar uiteindelijk ging iedereen met een helder, krachtig en inclusief verhaal de deur uit. Voor meer informatie over het kleurklasse narratief, zie: https://www.stroomversnellers.org/local/userfiles/handleidingen-2/Handleiding_Kleurklasse_narratief.pdf
In gesprek over de Europese toekomst van PRO
Tijdens de Europa-sessie gingen we in gesprek over een belangrijke vraag voor de nieuwe partij: bij welke Europese politieke familie moet PRO zich aansluiten? De PvdA is nu verbonden aan de Europese sociaaldemocraten (PES), GroenLinks aan de Europese Groenen (EGP). de In het Europees Parlement zitten de acht Europarlementariërs van GroenLinks-PvdA daarom verdeeld over twee fracties (S&D en Greens/EFA). Maar als PRO één partij wordt, komt vroeg of laat de vraag op tafel: kiezen we voor de Groenen, voor de sociaaldemocraten, blijven we voorlopig bij beide, of kijken we naar een alternatief?
Onder leiding van Paul Smits en Nassreddin Taibi verkenden we de verschillende opties. De Groenen liggen ideologisch dichter bij elkaar en in veel gevallen dichter bij PRO. Zij bieden PRO relatief veel invloed binnen de partij, maar zijn kleiner in Europese macht. De sociaaldemocraten zijn groter en (momenteel) bestuurlijk sterker vertegenwoordigd, maar vormen ook een bredere familie met soms minder progressieve posities. Het voorlopig uitstellen van de keuze lijkt verstandig, maar op termijn verliest PRO dan overal aan invloed. Ook het alternatieve pad van de relatief nieuwe European Left Alliance for People and Planet (ELA) als uitgesprokener ecosocialistisch alternatief kwam langs, met wellicht nog meer ideologische verwantschap, maar tegelijk ook minder invloed in Europese besluitvorming.
Daarna gingen aanwezigen met elkaar in gesprek. Wat weegt zwaarder: ideologische verwantschap of macht in Europa? Kun je een grote sociaaldemocratische familie naar links trekken, of verzwakt PRO dan zelf ideologisch? En hoe zorg je dat zo’n fundamentele keuze democratisch door leden wordt gemaakt, in plaats van achter gesloten deuren?
Partijbestuurders Gebke en Nadir reflecteerden aan het einde op de discussie en onderstreepten het belang van een zorgvuldig ledenproces. Daartoe hebben Europa-geïnteresseerden ook een petitie gestart op https://proledendemocratie.nl
Het gesprek leverde geen definitief antwoord op, en dat was ook niet de bedoeling. Wel werd duidelijk dat de Europese kwestie niet alleen gaat over fracties en partijstructuren, maar ook over de koers, stijl en politieke ziel van PRO.
We zien jullie hopelijk allemaal op een van onze komende communitydagen, zoals op 3 oktober 2026!