Progressief Nederland: een nieuwe naam, nu nog een nieuwe koers!

In aanloop naar de officiële oprichting van de nieuwe partij in juni gaan GroenLinks-PvdA voortaan verder onder de naam Progressief Nederland. Nu de nieuwe partijnaam bekend is, kunnen we het weer hebben over de inhoud – want waar het uiteindelijk om gaat is waar Progressief Nederland voor staat. Betekent ‘progressief’ dat we pal staan voor ecologische en sociale rechtvaardigheid, en dus durven we breken met het ideaal van economische groei? Is ons ‘Nederland’ een land dat kiest voor solidariteit met volkeren wereldwijd, en nemen we afscheid van wapens als middel om een vreedzame wereld te creëren? Wat LinksBoven betreft is het antwoord op beide vragen volmondig ‘ja’, maar het beginselprogramma van de nieuwe partij laat ruimte voor verschillende interpretaties.

In de beginselen kiest de partij voor “selectieve groei”, waarbij sommige sectoren groeien en andere krimpen. Wat ons betreft is dat onvoldoende een breuk met het heersende groei-paradigma. Wetenschappers als Jason Hickel en Paul Schenderling wijzen erop dat het alleen lukt om de klimaatcrisis te bestrijden als we stoppen met sturen op economische groei. Daarnaast benoemt het beginselprogramma wel het belang van het democratiseren van de economie, maar pakt hierbij onvoldoende door als het gaat om grote bedrijven. Besturen moeten “ook aan werknemers en belanghebbenden” verantwoording afleggen, terwijl het aandeelhouderskapitalisme intact blijft. Ook moet de overheid “andere eigendomsvormen, waarin maatschappelijke waardecreatie centraal staat” stimuleren. Dat past niet bij de urgentie van de klimaatcrisis: bedrijven die mensen gierend rijk maken door middel van het vervuilen van onze planeet en het uitbuiten van mensen, hebben geen plek in een duurzame en sociale toekomst. Voor die toekomst moeten we stevige keuzes durven maken richting een groene, democratische economie gericht op ons collectieve welzijn in plaats van winst.

Ook de internationale visie van de partij is nog vaag. Waar de partij spreekt over een “doorwerkend koloniaal verleden” bij de klimaatcrisis, blijft een visie op het bestrijden van huidige koloniale praktijken uit. Sterker nog, de focus op strategische autonomie en zelfverdediging van Europa past niet bij het principe van internationale solidariteit. Daarvoor zouden we juist ook nieuwe bondgenootschappen met democratische landen buiten het Westen moeten vormen. Opvallend is ook dat, in een tijd van wereldwijd oplopende spanningen, de beginselen niet definiëren hoe we kijken naar de inzet van defensie-investeringen, wapens en militaire interventies. Juist in roerige tijden is het van belang dat de nieuwe partij kan varen op een stevig fundament, zodat politiek handelen niet enkel wordt ingegeven door de waan van de dag.

De komende tijd zal moeten blijken op welke manier Progressief Nederland haar kersverse partijnaam daadwerkelijk invult. Wat LinksBoven betreft blijft het niet enkel bij een nieuwe partijnaam, maar kiezen we ook voor een nieuwe koers – en wel een uitgesproken, links-progressieve koers die kiest voor ecosocialistische systeemverandering en een inclusieve, vreedzame wereldorde.