Reactie ledenreferendum nieuwe beginselen GroenLinks-PvdA

Sinds gisteren (dinsdag 24 februari) tot en met dinsdag 3 maart is het online referendum over de beginselen geopend. De leden van GroenLinks-PvdA stemmen over enkele wijzigingsvoorstellen op de beginselen van de fusiepartij. Eind vorig jaar mochten alle leden voorstellen indienen. Deze zijn besproken door een geloot ledenberaad. Dit beraad heeft het grootste deel van die honderden voorstellen direct overgenomen of direct afgewezen. Een selectie van tien ‘belangrijkste’ suggesties en ideeën ligt nu ter stemming voor aan alle leden. LinksBoven is blij met de wijzigingen die voorliggen, maar mist ook nog een aantal voorstellen. Daarvoor blijven we ons inzetten bij de nieuw op te richten partij. 

Weer een stap in de goede richting

We zijn blij met de voorgestelde wijziging over onze ideologische wortels. Dit voorstel benadrukt dat onze partijen voortkomen uit ‘onder meer het socialisme, de arbeidersbeweging, de vredesbeweging, het ecologisme en de emancipatiebewegingen.’ Die erkenning is wat ons betreft noodzakelijk om als nieuwe partij te kunnen voortbouwen op de schouders van reuzen. Tegelijkertijd is hiermee nog niet helder gedefinieerd tot welke stroming de nieuwe partij zich dan rekent. LinksBoven pleit ervoor dat de fusiepartij duidelijk teruggrijpt op al deze wortels en zich dus uitgesproken aansluit bij de internationale beweging van het democratisch ecosocialisme. 

Ook zijn we blij met het voorstel dat ‘ongeremd’ kapitalisme’ wil vervangen voor ‘kapitalisme – de logica van zoveel mogelijk geld verdienen gaat boven het welzijn van natuur en mensen.’ Hierin herkennen wij onze ingediende voorstellen die verduidelijken dat onze economie moet draaien op basis van maatschappelijke behoefte en binnen ecologische grenzen in plaats van oneindige winstmaximalisatie. Het voorstel in het referendum over ‘dienstbare financiële sector’ onderschrijft dit ook: ‘Niet alles wat van waarde is, is een financieel product – denk aan natuur, zorg of persoonlijke data (grondspeculatie, opkopen huisartsenpraktijken, doorverkopen van klantgegevens).’

In het voorstel over ‘brede volkspartij’ zien we ook een variant op een voorstel van onze hand terug: ‘We zijn een brede volkspartij die de organiserende kracht wil zijn van een grote maatschappelijke beweging’. GroenLinks-PvdA kan als spil fungeren in het verbinden de strijd van werkenden, klimaatactivisten, antiracistische en feministische bewegingen, migrantenorganisaties en andere onderdrukte groepen. De partij verenigt zo een gedeelde, ecosocialistische beweging, die verkiezingsdeelname inzet om een democratisch, groen en sociaal systeem dichterbij te brengen.

In de voorstellen die direct zijn overgenomen door het ledenberaad, zien we ook een van onze voorstellen terug. Verduidelijkt is dat voor onze consumptie niet alleen grondstoffen, maar ook het grootste deel van de arbeid in het door Mondiale Zuiden wordt geleverd. Dat is een belangrijke erkenning om solidariteit te kunnen tonen met de internationale werkende klasse, neokoloniale machtsstructuren te ontmantelen en alle werkenden eerlijk te laten meedelen in de waarde die zij creëren.

Ruimte voor verbetering

De overige voorstellen die nu aan alle leden voorliggen, stellen naar onze mening geen fundamentele of ideologische wijzigingen voor. Hierover hebben we daarom geen specifiek stemadvies. Tegelijkertijd zijn er zijn een hoop voorstellen over fundamentele kwesties zowel niet door het ledenberaad overgenomen als niet in het referendum voorgelegd. Daarmee blijven er een aantal belangrijke keuzes in het nieuwe beginselprogramma onbeslist.

Op het gebied van economie blijven we ambigu over economische groei. Een overgenomen voorstel is dat we voor groei ten behoeve van onze groene welzijnseconomie zijn, maar het blijft onduidelijk hoe dit zich verhoudt tot de grenzen van de planeet. Ook noemt het concept-beginselprogramma coöperatief eigenaarschap en meer zeggenschap van werknemers, maar het blijft vaag over de schaal en doel waar we naartoe werken: willen we marktwerking in essentiële voorzieningen beperken of geheel uitbannen? Willen we de macht terugbrengen naar de mensen, of is er nog plek voor een select groepje aandeelhouders dat mag profiteren van de winst? Geldt het democratiseren van de economie alleen voor publieke voorzieningen of om alle soorten bedrijvigheid? Moet werken meer lonen dan je vermogen laten renderen, of moeten we renderen op vermogen sowieso niet meer accepteren in een eerlijke samenleving?

Ook op het gebied van vrede en veiligheid wordt geen duidelijke visie geformuleerd. Juist in een tijd van toenemende spanningen, een veranderende wereldorde en grote opschaling van defensie, is het belangrijk om heel helder te zijn over hoe wij in beginsel tot vrede denken te komen. Wat ons betreft vertalen een grotere krijgsmacht en meer wapens zich niet automatisch in meer veiligheid. En militaire oplossingen zijn een laatste redmiddel, als alle andere middelen zijn uitgeput. En wat bedoelen we met rechtvaardige en duurzame vrede? Wij stelden voor: ‘Vrede is niet enkel de afwezigheid van oorlog en massaal geweld. Wij staan voor een rechtvaardige vrede, waarbij we erkennen dat vrede alleen bestaat wanneer er is afgerekend met onrechtvaardige structuren van onderdrukking, zoals koloniale bezetting. Onrechtvaardigheid vormt bovendien de voedingsbodem voor geweld, mede omdat onderdrukte mensen daar – terecht – tegen in verzet komen.’ Ook blijft de tekst over veiligheid Eurocentrisch, gericht op de strategische autonomie en zelfverdediging van Europa. Wat ons betreft past dat niet bij ons principe van internationale solidariteit. Daarbij past de inzet op inclusieve en collectieve veiligheid, met bondgenootschappen met democratische landen, ook buiten de grenzen van het Westen.

Tot slot vinden we het jammer dat onze meer menswaardige formuleringen op de migratieparagraaf niet zijn meegenomen. Daarmee is de retoriek uit het huidige gepolariseerde migratiedebat toch een beetje in ons beginselprogramma gesijpeld, zoals over ‘draagvlak’ en ‘terugkeer’. 

Hoewel het beginselprogramma weer een stukje is verbeterd, zien we ook dat veel van onze eerdere opmerkingen blijven staan. Dat betekent dat er de komende tijd nog meer debat nodig is binnen de nieuwe partij. We kijken ernaar uit om daaraan deel te nemen.