Welke Europese familie-keuze brengt onze LinksBoven-idealen dichterbij?

Interview met campaigners van PRO PES en PRO Groen 

Vandaag opent het referendum voor de keuze van de Europese familie: sluit Progressief Nederland (PRO) zich in Europa aan bij de Partij van de Europese Socialisten (PES) of toch bij de Europese Groene Partij (EGP)? Het is een belangrijke en fundamentele keuze voor PRO, die impact kan hebben op de koers van de hele partij. Als brede beweging met wortels in zowel de PvdA als GroenLinks kiest LinksBoven geen kant in dit debat, maar delen we wel graag de inhoudelijke en strategische overwegingen (zoals ook eerder op onze communitydag in mei). Zo kan ieder voor zichzelf een geïnformeerde keuze maken. 

Voor dit interview spraken we campaigners van beide kanten, die beiden ook bij LinksBoven aangesloten zijn: Marene Elgershuizen is vicepresident van Rainbow Rose (het LGBTIQ+-netwerk van de PES) en zet zich in voor de PRO PES campagne; Pieta Vis is lid van de EGP-delegatie van GroenLinks en zet zich in voor de PRO Groen campagne. Beiden verbinden hun keuze aan het opbouwen van progressieve tegenmacht. Pieta legt de nadruk op de inhoudelijke overeenkomsten tussen PRO en EGP en het versterken van de groene beweging; Marene op het bundelen van progressieve krachten en invloed binnen Europese instellingen. 

Pieta en Marene, waarom zou PRO zich bij de EGP respectievelijk de PES moeten aansluiten? Wat zijn jullie kernargumenten? 

Pieta (PRO Groen): “Voor mij past de EGP bij de opdracht van PRO: de strijd voor een leefbare aarde verbinden met sociale rechtvaardigheid en democratie. We zien niet alleen dat PRO het beste aansluit bij de EGP op basis van inhoud, maar óók op basis van stijl: groene politiek is jong, fris en toekomstgericht – volgens mij precies waar PRO voor zou moeten staan. Het is toekomst-politiek: terwijl anderen op de rem staan, blijven de Groenen onvermoeid strijden voor klimaatrechtvaardigheid en de volgende generaties. Zij durven daarin anders te zijn: alleen door nieuwe bewegingen groot te maken zullen de traditionele machthebbers moeten wijken. Naar een economie die werkt voor iedereen: met een Europese vermogensbelasting en steun voor coöperaties. Dat is systeemverandering, en dat is waar de Groenen voor staan! Wat voor mij als campaigner de Groenen extra leuk maakt, is dat zij door heel Europa verbonden zijn met grassroots organisaties. Veel groene politici vinden hun oorsprong in het activisme, en die basis zie je terug in hoe zij politiek bedrijven. Ik vind dat inspirerend.” 

Marene (PRO PES): “Een kleine groep machtige bedrijven en superrijken onttrekt steeds meer macht aan democratische controle, breekt milieuregels en sociale zekerheid af, en schuift de rekening af op de mensen die er het minst aan kunnen doen. Het is daarom des te belangrijker om ons progressieve geluid zo luid mogelijk te laten horen, waar we ook kunnen, op straat, in het Europees Parlement, de Commissie en de Raad. De PES heeft laten zien zo echt het verschil te maken. We snappen dat voor veel PRO-leden de keuze tussen PES en EGP een ongemakkelijke is. Het dwingt ons een keuze te maken die geen recht doet aan wat PRO is, namelijk een samengaan van twee verschillende, evenwaardige, politieke stromingen. Daarom speelt pragmatisme wel degelijk een rol om als PRO ons in te blijven zetten om een zo groot mogelijk progressief blok te vormen en eerder in het politieke proces je politieke meerderheden te kunnen presenteren. Een progressief blok dat niet alleen bestaat uit politici, maar ook uit klimaat- en mensenrechtenbewegingen, vakbonden, activistische jongeren en in een hecht verbond met de EGP.” 

Marene, waarom zie jij jouw eigen LinksBoven-idealen het best tot hun recht komen bij de PES?

Marene (PRO PES): “We zien de verschillen tussen de rijke 1% en de rest van Europa steeds groter worden. Om die balans te herstellen heb je een sterke machtsfactor nodig. De 1% zet zijn vermogen en macht in om onze democratie uit te hollen, en die macht breek je niet met een versplinterd links. Sterker nog: verdeeldheid op links is precies wat de 1% wil. Door ons te bundelen in één groot progressief blok, in samenwerking met de Groenen, ontnemen we hen dat voordeel en zetten we er een tegenmacht tegenover die groot genoeg is om de machtsbalans daadwerkelijk te verschuiven en de samenleving eerlijker en gelijker te maken.

Waar LinksBoven de koers van PRO naar links trekt, juist door voorop te lopen en zich te mengen waar de besluiten vallen, daar doet de Nederlandse delegatie [van PvdA/PRO naar de PES, red.] dat in Brussel. Daarmee laten we keer op keer zien dat het niet je relatieve grootte binnen een politieke familie is, maar met wie je samenwerkt je invloed bepaalt. De Nederlandse delegatie is al decennialang een grote machtsfactor in de PES. Daarnaast zijn ook sub-werkgroepen en ledenbewegingen binnen de PES heel effectief in het bereiken van idealen in de grote familie. Zo werkte Rainbow Rose effectief samen met verschillende delegaties in de PES om de Slowaken uit de club te knikkeren.”

En Pieta, hoe zit het met jouw LinksBoven-idealen en de EGP?

Pieta (PRO Groen): “De Europese Groenen staan net zo stevig voor systeemverandering als de gemiddelde LinksBoven’er! Binnen de groene beweging zie ik de beste bondgenoten om te strijden voor een leefbare toekomst én het democratiseren van onze economie. Een andere kernwaarde die de Groenen kenmerkt is het antifascisme. Europese Groenen zullen nooit met fascisten samenwerken. Zij trekken daar een harde grens. In Duitse deelstaat Saksen-Anhalt [waar AfD vorige week de deelstaatverkiezingen won, red.] zagen we dat de Groene Partij als enige democratische partij zetels won, juist door pal te staan voor het antifascisme.” 

De discussie wordt vaak platgeslagen tot een tegenstelling tussen macht en idealen. Vind je dat terecht? Waarom (niet)?

Pieta (PRO Groen): “Ik vind dat we elkaar de vraag moeten stellen: als je macht hebt, wat doe je daar vervolgens mee? Ik vind dat ‘macht’ alleen gerechtvaardigd is als het leidt tot vernieuwing en verandering, niet alleen aan het bijschaven van (rechts) beleid of het handhaven van de status quo. De Groenen zijn inderdaad idealistisch, maar ze hebben óók machtsposities. Groenen hebben ministers, burgemeesters, wethouders, ga zo maar door, en daarbij zijn Groene politici onmisbaar voor een progressieve meerderheid in het Europees Parlement. Volgens mij laten de Groenen zien dat je idealen heel goed kunt combineren met macht!”

Marene (PRO PES): “Zeker niet terecht. De inzet voor een sociaal en groen Europa is wat de Groenen en de Sociaaldemocraten altijd al heeft verbonden. Klimaatpolitiek is niet uitsluitend iets van de Groenen en solidariteit is niet uitsluitend iets van de Sociaaldemocraten. Voor mij is dat altijd vanzelfsprekend geweest, omdat ik ermee ben opgegroeid. Op het moment zijn de Sociaaldemocraten inderdaad de tweede partij van het Europees Parlement. Dat maakt niet dat de Groenen daardoor minder waard zijn. Samen komen we juist verder. Zowel de Groenen als de Sociaaldemocraten vechten voor klimaatbeleid, bestaanszekerheid, inclusie, vrouwenrechten, eerlijke verdeling van lasten en ga zo maar door. De Sociaaldemocraten zitten in Europa op het moment inderdaad op meer plekken aan tafel dan de Groenen; van burgemeesters in het Comité van de Regio’s tot ministers en staatshoofden in de Raad van de EU, en van commissievoorzitterschappen in het Europees Parlement tot posities binnen de Europese Commissie. Zo’n organisatie maakt dat we als Sociaaldemocraten sneller en meer invloed hebben op beleid.”

Marene, de sociaaldemocraten zijn groter en momenteel bestuurlijk sterker vertegenwoordigd, maar vormen ook een bredere familie met soms minder progressieve posities. Hoe kan PRO binnen die brede familie zijn eigen linkse en progressieve koers versterken?

Marene (PRO PES): “Zelfs binnen PRO Nederland is niet iedereen het altijd met elk standpunt eens met elkaar. Ik heb zelfs weleens binnen PRO iemand horen zeggen dat je zonder religie geen moreel besef zou hebben – bizar. Op Europees niveau is dat niet anders. Een brede familie houdt je scherp en zorgt juist voor gezonde discussies, nieuwe inzichten en manieren om naar een gezamenlijk draagvlak te komen. Het is ook de reden dat ik graag hoor wat men binnen LinksBoven te zeggen heeft, zo heb ik kennis kunnen nemen van nieuwe interessante ideeën.

Bij onze campagne hebben we gezegd, we gaan niet jij-bakken of een negatieve anti-campagne voeren, terwijl we lijstjes met ‘bijzondere’ figuren of conservatieve clubs bij beide bewegingen kunnen vinden. Bij de PES weet ik in ieder geval dat bij het overschrijden van grenzen partijen worden geschorst en uit de PES worden gezet. En terecht. Bovendien zijn beide stromingen ook heel goed in ‘bijzondere’ samenwerkingen opzoeken. Zo zijn er Europese landen met coalities waarin de Groenen samenwerken met de Sociaaldemocratische partijen, waarbij voor het gemak slechts een van de twee wordt aangestipt als ‘minder progressief’. Beide families mogen daarbij zelfreflectie tonen in het beleid dat zij (mede) mogelijk maken. Dat maakt de ene familie niet beter of slechter dan de ander, maar is gewoon de realiteit van politiek: 100% overeenstemming bestaat niet.”

Pieta, de Groenen liggen ideologisch dichter bij elkaar en in veel gevallen dichter bij PRO. Hoe kan PRO die verwantschap omzetten in invloed, gezien de kleinere omvang van de Groenen?

Pieta (PRO Groen): “De Groenen laten heel goed zien dat je ook als oppositie veel invloed kunt hebben, wetten voor kunt stellen (en ze aangenomen krijgen!), coalities kunt bouwen, ik kan zo wel even doorgaan. Daarnaast zitten de Groenen in tegenstelling tot andere progressieve bewegingen de afgelopen decennia in de lift. Die macht bouwen we steeds verder uit, en binnenkort zetten we onze eigen premiers en eurocommissarissen in de machtsposities. PRO zou daarnaast als een-na-grootste partij van de Europese Groenen veel invloed hebben om ook daar [binnen de EGP, red.] koersbepalend te zijn.

Als PRO voor de EGP kiest kunnen we direct aan de slag met onze eigen agenda. PRO kan in de Europese Groene fractie haar eigen prioriteiten direct kracht bijzetten omdat we minder afhankelijk zijn van grotere spelers. Hoe sterker de Europese Groenen staan, des te meer andere progressieve krachten zich met de Groene agenda zullen verbinden. Zo brengen we de verenigde belofte van PRO dichterbij. Daarbij zie ik een grote rol voor samenwerking met vakbonden, klimaatbewegingen en andere sociale bewegingen. Door samen eisen te formuleren en mensen te organiseren, bouw je druk op die nodig is om tegen de gevestigde belangen verandering af te dwingen. Voor mij is aansluiting bij de EGP het begin van gezamenlijk werk, in lijn met het bestaansrecht van PRO: een Europese beweging opbouwen die groot genoeg wordt om machtsverhoudingen écht te veranderen!”

Welke ruimte biedt jullie Europese familie voor democratisch ecosocialisme, en wat betekent aansluiting voor de koers, stijl en politieke ziel van PRO?

Pieta (PRO Groen): “De strijd tegen klimaatontwrichting en de strijd tegen uitbuiting en ongelijkheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Vanuit ecosocialistisch oogpunt moeten we zeggenschap krijgen over wat we produceren, onder welke omstandigheden, met welke grondstoffen en binnen welke ecologische grenzen. Bij de Europese Groenen is daar volop aandacht voor, met inzet op publieke investeringen, herverdeling en een gemeenschapseconomie. Wat leuk is, is dat we binnen de Europese Groene Partij ook duidelijke bondgenoten hebben uit andere landen. Een mooi voorbeeld zijn de Britse ecosocialisten [Greens Organise, red.] die net als LinksBoven aanwezig waren bij de jaarlijkse Ecosocialist Encounters conferentie in Brussel. Zij hebben zich heel sterk georganiseerd binnen de Britse Greens, waardoor hun Zack Polanski nu in heel Europa als lichtend voorbeeld geldt van hoe uitgesproken ecosocialistische politiek echt kan werken.

Als PRO kiest voor de Groenen dan kiest PRO voor een partij waar de toekomst centraal staat. De Europese Groenen zijn jong, vernieuwd, sociaal én progressief: een keuze voor de Groenen is dus heel duidelijk een keuze voor de toekomstige generaties. Groene politici zijn verbonden met grassroots bewegingen door heel Europa. Zij weten wat er speelt op straat en onder de mensen, en kiezen met lef en integriteit voor vernieuwende oplossingen. Een keuze voor Groen is een keuze voor people power in plaats van holle machtspolitiek. Volgens mij precies waar PRO zelf ook voor zou moeten staan!”

Marene (PRO PES): “De eerste zin van [het ecosocialistisch pleidooi van, red.] LinksBoven zegt: ‘We willen allemaal een goed leven: een gezond lijf, een leefbare leefomgeving, een fijn thuis, goede zorg, zinvolle tijdsbesteding en verbinding met de mensen om ons heen.’ Dat is voor de PES niet anders. Sinds het begin van de PES-beweging zijn democratie, vrijheid, gelijkheid, vrede en rechtvaardigheid haar fundamentele waarden. De PES zet zich in voor sociale rechtvaardigheid, groei en werkgelegenheid, consumentenrechten, duidelijke regels voor de financiële sector, mensenrechten en duurzame ontwikkeling overal ter wereld. Met andere woorden, alle macht naar alle mensen!

Het PES Manifesto sluit naadloos aan op het beginselprogramma van PRO. En welke keuze er ook gemaakt wordt, PRO zal zich altijd inzetten op elk niveau -lokaal, provinciaal, landelijk en Europees- voor een groene en sociale toekomst. Voor een samenleving waarin we naar elkaar omkijken en waar iedereen mee kan doen en kansen heeft om gezond en gelukkig op te groeien en zich te ontwikkelen. PRO moet op al die niveaus een katalysator zijn om groene, rode en progressieve idealen om te zetten in gezamenlijke actie. PRO heeft in Nederland het goede voorbeeld gegeven en we zien dat de PES niet alleen in Europa maar zelfs wereldwijd oproept tot samenwerking van alle progressieve krachten via de Global Progressive Mobilisation. PRO heeft als doel in Nederland de grootste progressieve brede volkspartij te zijn. Een ‘big tent’ zoals de Engelsen zeggen, waar ruimte is voor (eco)socialisten en sociaaldemocraten. Net zoals bij de PES.”

Wat willen jullie meegeven aan de leden die nog twijfelen over hun keuze?

Marene (PRO PES): “We hebben allemaal idealen. De vraag moet niet gaan of we PRO klimaat zijn of PRO solidariteit – bij beide Europese families wordt aan beide idealen gewerkt. Probeer interesse te hebben in de beweegredenen van de ander en zo nader tot elkaar te komen. Dat is uiteindelijk de stijl die past bij de brede volksbeweging die we willen zijn. Kies vervolgens die partij waarbij jij denkt dat je idealen ook daadwerkelijk realiteit worden – daar is een politieke partij immers bij uitstek het middel voor. Welke partij het meest uitgebreid is toegerust op de gehele Europese politieke lijn van besluitvorming is voor mij de PES. Maar weet dat welke keuze er ook gemaakt wordt: de samenwerking tussen de Groenen en PES zal er altijd zijn.”

Pieta (PRO Groen): “LiBo’ers, sta op en verenigt u voor het democratisch ecosocialisme! Met deze keuze voor een Europese partijfamilie bepalen we het karakter van onze nieuwe partij. Laten we dan kiezen voor waar wij voor staan, voor onze idealen en de toekomst, en niet voor de vergankelijkheid van zetelaantallen. De Europese Groenen delen onze idealen én ze hebben Europese machtsposities om die waarden te concretiseren. Dus waarom zouden we twijfelen?”